کلاهبرداری کریپتو شدم؛ چه کنم؟
راهنمای گام‌به‌گام پس از کلاهبرداری یا هک کیف پول؛ از حفظ باقی دارایی و ردیابی تراکنش تا مستندسازی، گزارش و دوری از کلاهبرداری دوم.
تیم تحریریهبه‌روزرسانی: ۳ دقیقه مطالعه
اگر این صفحه را می‌خوانید، احتمالاً اتفاق بدی افتاده. نفس عمیق بکشید. ساعات اول مهم‌اند، اما تصمیم عجولانه در این ساعات معمولاً ضرر را بیشتر می‌کند. این راهنما را به ترتیب دنبال کنید.
۱. جلوی ضرر بیشتر را بگیرید
اگر خودتان به کلاهبردار پول فرستاده‌اید (سرمایه‌گذاری جعلی، معامله‌ی P2P):
- هیچ پرداخت دیگری نکنید؛ حتی برای «آزادسازی» یا «برداشت».
- ارتباط را قطع نکنید تا مدارک را جمع کنید، اما به درخواست‌هایشان عمل نکنید.
اگر کیف پولتان هک شده (دارایی بدون اجازه‌ی شما خارج شده):
-
فوراً یک کیف پول جدید با عبارت بازیابی جدید بسازید و هر چه مانده را، اگر هنوز ممکن است، منتقل کنید. عبارت قدیمی دیگر امن نیست.
-
اگر مشکل از یک مجوز (approval) مخرب است و عبارت بازیابی لو نرفته، مجوزهای فعال را لغو کنید یا دارایی را از آن آدرس خارج کنید.
-
رمز عبور و تأیید دومرحله‌ای حساب‌های صرافی و ایمیل را عوض کنید.
-
اپ کیف پول را بررسی کنید؛ اگر از منبع غیررسمی نصب شده بود، احتمالاً منشأ مشکل همان است (راهنمای جامع امنیت کیف پول).
۲. مسیر دارایی را دنبال کنید
هش تراکنش را در Tronscan یا Etherscan باز کنید و آدرس مقصد را ببینید. سپس روی آن آدرس کلیک کنید و ببینید دارایی از آنجا به کجا رفته است.
- اگر دارایی به آدرسی با برچسب یک صرافی رسیده، این مهم‌ترین سرنخ شماست. صرافی‌ها می‌توانند حساب مقصد را مسدود کنند، اما معمولاً فقط با گزارش رسمی، و فقط اگر پیش از خروج دارایی اقدام شود. صرافی‌های داخلی معمولاً به دستور پلیس فتا یا مرجع قضایی اقدام می‌کنند و صرافی‌های خارجی معمولاً گزارش رسمی پلیس می‌خواهند.
- اگر دارایی USDT است و هنوز در آدرس کلاهبردار مانده، فقط Tether می‌تواند آن را مسدود کند و معمولاً فقط به درخواست نهادهای انتظامی و قضایی‌ای که درخواستشان را می‌پذیرد. برای کاربران ساکن ایران این مسیر عملاً بسیار محدود است.
۳. همه‌چیز را مستند کنید
پیش از اینکه پیام‌ها پاک شوند یا حساب‌ها بسته شوند:
- هش همه‌ی تراکنش‌ها و آدرس‌های کیف پول درگیر
- اسکرین‌شات گفت‌وگوها، با نام کاربری و تاریخ
- آدرس سایت‌ها و اپ‌ها، آگهی‌ها و لینک‌های دعوت
- رسیدهای بانکی، اگر پول ریالی جابه‌جا شده
- یک شرح زمانی کوتاه از اتفاقات، تا وقتی جزئیات در ذهنتان تازه است
۴. گزارش رسمی
- شکایت: از طریق پلیس فتا یا دفاتر خدمات الکترونیک قضایی شکایت ثبت کنید و مدارک بالا را ارائه دهید.
- اگر شما متهم شده‌اید (مثلاً در کلاهبرداری مثلثی حسابتان مسدود شده)، مسیر متفاوت است: مرجع رسیدگی‌کننده را شناسایی کنید و با وکیل در همان پرونده پاسخ دهید.
- صرافی‌ها: اگر دارایی از صرافی شما خارج شده یا به صرافی دیگری رسیده، به هر دو گزارش دهید.
شکایت رسمی تضمین بازگشت پول نیست، اما بدون آن تقریباً هیچ مسیر رسمی‌ای باز نمی‌شود.
۵. به دیگران هشدار دهید
آدرس کیف پول کلاهبردار را گزارش کنید. گزارش‌ها پس از بررسی، به هشدار برای کاربرانی تبدیل می‌شوند که آن آدرس را بررسی می‌کنند.
۶. واقع‌بین باشید و از خودتان مراقبت کنید
بازگشت دارایی در کریپتو کم‌اتفاق است، به‌خصوص وقتی دارایی از چند واسطه گذشته باشد. این به معنای بی‌فایده بودن گزارش نیست؛ ولی بهتر است انتظار واقع‌بینانه داشته باشید و پول بیشتری در مسیر بازیابی خرج نکنید.
قربانی کلاهبرداری شدن به معنای بی‌دقتی یا حماقت نیست. این طرح‌ها حرفه‌ای طراحی می‌شوند. با کسی که به او اعتماد دارید صحبت کنید.